Çene Eklem Hastalıkları Tedavisi

Diş gıcırdatma geceleri uykuda gözlenen ve önlem alınmazsa ileride, ciddi rahatsızlıklara (diş eti çekilmesi, dişlerde kırılma, eklem şikayetleri vb.) neden olabilen bir hastalıktır.
Diş gıcırdatma, gün içerisindeki biriken stresin, gece uykuda açığa çıkarak dişlerin bilinç dışı birbirleri üzerinde kaydırılmasıyla meydana gelir.

Dişlerin aşınması ve hatta kırılması, diş etlerin çekilmesi ve buna bağlı olarak oluşan soğuk-sıcak hassasiyeti, çene eklemine aşırı yük binmesinden dolayı eklem hastalıklarının oluşması, çevredekilerin çıkan seslerden rahatsız olması.

Dişlerinizin ölçüsü alınarak hazırlanan gece takılan yumuşak veya sert gece plakları önerilir. Bu plakların belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir. Bununla beraber de kişinin günlük hayatındaki stresi azaltması tedavinin başarısı açısından önemlidir.

Sanılanın aksine diş sıkma alışkanlığı sadece gece değil gün içerisinde de olmaktadır. Kişi bu durumu farkındalık yaratarak önüne geçebilir.

Alt çeneyle üst çeneyi birbirine bağlayan çene eklemindeki kemiksel ve yumuşak dokularda görülen rahatsızlıklardır. Bu rahatsızlıkta sadece tıkırtı sesi gelmesi gibi basit semptomlardan çenenin kilitlenmesine kadar ciddi semptomlar gözlenebilir. Birçok nedenden dolayı meydana gelebilir. (kaza, yanlış tedaviler, stres, alışkanlıklar vb). Çene eklemi rahatsızlığı zaman içerisinde artarak devam eder. Bundan dolayı tedaviye ne kadar erken başlanırsa tedavi başarısı da o kadar artmaktadır.

Yemek yerken ses gelmesi,
Kilitlenme veya takılma,
Ağrı,
Ağız açıklığında kısıtlılık,

Çene eklemi rahatsızlığı bir gecede ortaya çıkmaz. Zaman içerisinde yavaş yavaş belirtiler verir ve tedavi geciktirilir ise bu belirtiler zamanla daha ciddi durumlara kadar gidebilir. (Çenenin kitlenmesi, çenenin çıkması, ağız açamama… vb)
Çeneyi açarken klik sesi
Esnerken çenenin takılması
Sabahları çenenin zor açılması
Yemek yerken kulak bölgesinde ağrı
Boyun ve sırt ağrıları (özellikle bayanlarda) gibi durumlar genel belirtileri arasındadır.

Neden olarak üç ana gruba ayırabiliriz:

1) Diş hekimi tedavilerine bağlı olarak:
20 yaş çekimi gibi ağzın uzun süre açık kalması,
Ortodontik tedavisi sonrası,
Doğru yapılmamış kaplamalar ve dolgular.

2) Kişinin alışkanlıkları:
Dudak yeme,
Yüz üstü yatma,
Elini çeneye dayamak,
Uzun süre sakız çiğnemek,
Uzun süre rüzgara maruz kalmak, (özellikle motor kullananlar için)
Kambur durma.

3) Kişinin stres altında bulunması:
Diğer etkenlere göre daha fazla çene eklemi şikayetine neden olmaktadır. Yoğun stres altında bulunan kişi sürekli yüz kaslarını kastığı için çene eklemine normalden daha fazla yük biner.

Çene eklemi rahatsızlığının ileri evrelerinde eklem bölgesindeki dokular ve yapılarda kalıcı deformasyonlar ortaya çıkar ve çene açıp kapama hareketinde eklem başı olması gereken yerden daha öne gelerek çene yerinden çıkabilir. Buradaki esas problem çenenin yerinden çıkması değildir. Çünkü ekleme basit hareketler yaptırılarak çene kendiliğinden yerine oturur fakat esas problem bu durumum zamana bağlı olarak sık sık gerçekleşmesi ve şiddetli ağrıların olmasıdır.

Özellikle üç hafta boyunca yumuşak gıdalarla beslenmek
Aşırı esneme hareketlerinden kaçınmak
Yüz üstü yatmamak
Dudak yeme gibi alışkanlıklardan vazgeçmek
Sabahları sıcak havlu ile eklem bölgesine kompres yapmak
Mümkün olduğunca stresten uzak durmak

Yüz bölgesindeki kaslar en küçük tepkide kasılabilme özelliğine sahiptir. Stresin insan üstündeki etkilerinden bir tanesi uzun süreli gevşemeden kas kasılmalardır. Bundan dolayı stresli olan durumlarda kaslar kasılır dişler birbirine üzerine yoğun kuvvet uygulayarak temas eder ve bundan dolayı ekleme de yük biner.

Eklem splintini doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli olarak kullanmanız ve dikkat etmeniz gereken tavsiyelere ise mutlaka uymanız gerekir.

Çene eklemi tedavisi ortalama 3 aydır. Fakat hastalığın şiddetine göre bu süre artabilir.

Eklem splintini protez kutusunda nemlendirilmiş temiz bir bez ile saklanır.

Sabahları splinti çıkardıktan sonra akan su altında sonra el yıkadığımız sıvı sabun ile eski bir diş fırçası kullanarak fırçalanır.

Splint takıldıktan sonra ilk hafta, üçüncü hafta ve üçüncü ayda kontrollere gelinir.

Çene eklemi tedavisinde hastalığın şiddetine göre her zaman tamamen bir iyileşme olamamaktadır. Buradaki esas iyileşme kriteri ağrısız bir şekilde günlük çene hareketlerini (yemek yeme, konuşma, yutkunma vb) yapabilir.

Doktorunuz tarafından bazı durumlarda kasları kuvvetlendirmek veya çene kısıtlılığını açmak için fizik tedavi egzersizleri verilir.

Çene eklem rahatsızlığının birçok belirtisi olabilmektedir. Bunlar açma kapamada klik sesinden, çenenin kitlenmesi veya ağrılı duruma kadar değişebilir. Çenenizde size göre herhangi bir farklılık hissettiğinizde hekiminize başvurun. Çünkü hastalığın evresi tedavi açısından önemlidir.

Makaleyi Yazan Hekim: Dr. Tuğrul Saygı